نحوه کار گیربکس دستی

راننده از طریق دسته دنده تعیین می کند که کدام چرخدنده مسئول انتقال نیروی موتور به محور خروجی گیربکس باشد.
مثلا در شکل بالا، راننده دنده را در وضعیت 1 قرار داده و در نتیجه چرخدنده زیر دنده 1( به رنگ قرمز) چرخش خود را به دنده 1 و در نتیجه به خروجی گیربکس منتقل می کند.

طرز کار گیربکس دستی
۱- پس از روشن شدن موتور، فلایویل (که به انتهای میل لنگ متصل است و مجموعه دیسک و صفحه روی آن نصب می شود.) شروع به گردش می کند.

۲- گردش فلایویل، دیسک و صفحه کلاچ را به گردش در می آورد.

۳- شفت ورودی گیربکس (که از طریق هزار خاری به صفحه کلاچ قفل شده) شروع به چرخش می کند که با چرخش شفت ورودی، تعدادی از دنده ها که روی شفت ثابت هستند شروع به گردش می کنند.

نکته 1 : در هرکدام از شفت های ورودی و خروجی گیربکس، تعدادی دنده ثابت و متحرک وجود دارد. دنده های ثابت دائما چرخش خود را از شفت دریافت می کنند. ولی راننده [با دسته دنده] تعیین می کند که کدام دنده توسط دنده کشویی روی شفت قفل شده و نیرو را از شفت دریافت کند.

نکته 2 : چرخدنده های تعیین کننده دنده (به رنگ بنفش) روی محور خروجی گیربکس (به رنگ زرد) ثابت هستند، اما چرخدنده های آبی رنگ، آزادانه حول محور خروجی گیربکس (به رنگ زرد) می چرخند.

وقتی نیروی دورانیِ موتور وارد گیربکس شد، چرخدنده های محور گیربکس را می چرخاند [که در شکل صفحه بعد به رنگ قرمزهستند و هر کدام اندازه متفاوتی دارند].

۴- وقتی ماشین خلاص باشد، دنده های متحرک روی دنده های ثابت قفل نیستند و نیرویی از گیربکس خارج نمی شود.

اما وقتی راننده یکی از دنده ها را جا می زند، دنده متحرِک آن دنده (مثلا دنده 1 ) با دنده ثابت قفل می شود و نیروی شفِت ورودیِ گیربکس به شفِت خروجی آن منتقل می شود.

۵- چرخش شفِت خروجی گیربکس به هوزینگ دیفرانسیل منتقل می شود.

۶- چرخش هوزینگ دیفرانسیل به دنده هرزگردها و سپس به پلوس منتقل می شود که به طرف محور چرخهای سمت چپ و راست می روند.

۷- چرخش میله های پلوس، چرخها و در نتیجه خودرو را حرکت می دهد.

۸- دنده عقب: وقتی راننده دنده را در وضعیت عقب قرار می دهد، چرخش دنده عقب به محور خروجی منتقل می شود. از آنجا که در مسیر دنده عقب، یک چرخدنده دیگر نیز وجود دارد (چرخدنده زرد رنگ)، جهت چرخش محور گیربکس معکوس می شود